Cadangan pengambilalihan IJM Corporation Bhd oleh Sunway Bhd bernilai kira-kira RM11 bilion bukan sekadar transaksi korporat biasa, sebaliknya satu penyusunan semula pemilikan yang berpotensi mengubah landskap ekuiti sektor infrastruktur negara. Di sebalik angka besar dan naratif sinergi, persoalan paling utama ialah kesan langsung terhadap pegangan institusi berkaitan Bumiputera yang selama ini menjadi tunjang dalam IJM.
Unjuran pasca penggabungan menunjukkan pemilikan Bumiputera dijangka merosot daripada 33.1 peratus kepada sekitar 6.8 peratus dalam entiti gabungan. Penyusutan hampir 26 mata peratusan ini bukan perubahan kecil, malah merupakan pengurangan besar dalam kedudukan strategik yang dibina sejak pelaksanaan Dasar Ekonomi Baharu (DEB) pada 1971. Sejak itu, institusi seperti Permodalan Nasional Berhad (PNB), Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) dan Kumpulan Wang Persaraan (KWAP) memainkan peranan penting memperkukuh penyertaan Bumiputera dalam sektor-sektor utama ekonomi.
Struktur tawaran Sunway melibatkan bayaran tunai 31.5 sen serta 0.501 saham baharu Sunway pada harga RM5.65 sesaham. Komponen terbesar balasan diselesaikan melalui penerbitan saham baharu, dan di sinilah kesan pencairan berlaku. Apabila saham baharu diterbitkan dalam skala besar, pegangan sedia ada akan susut secara automatik. Dalam senario ini, pegangan PNB diramal merosot daripada 14.8 peratus kepada 4.8 peratus, KWAP daripada 9.6 peratus kepada 2.0 peratus, manakala pegangan gabungan institusi berkaitan Bumiputera dijangka turun daripada 43.9 peratus kepada 17.7 peratus.
IJM bukan sekadar kaunter pasaran biasa. Syarikat itu terlibat dalam pembinaan, lebuh raya bertol, pelabuhan dan projek infrastruktur berasaskan konsesi jangka panjang. Ia menjadi antara platform utama penyertaan institusi awam dalam sektor strategik. Bagi tempoh tahun kewangan 2020 hingga 2025 sahaja, IJM membayar dividen berjumlah RM1.78 bilion, dengan sebahagian signifikan diagihkan kepada KWSP dan KWAP. Maka persoalannya, adakah struktur baharu akan mengekalkan pulangan jangka panjang yang setara, atau mengurangkan pengaruh institusi awam dalam membuat keputusan strategik?
Ketika tawaran diumumkan, harga saham IJM sudah meningkat sekitar 21 peratus, manakala saham Sunway melonjak lebih dua kali ganda sejak awal 2024. Kenanga Research menetapkan harga sasaran Sunway pada RM4.73, yang secara tersirat menilai IJM pada RM2.69 — lebih rendah daripada harga dagangan IJM ketika itu pada RM2.75 dan di bawah sasaran RM3.40 bagi IJM. Perbezaan ini mencetuskan persoalan sama ada penilaian tersebut benar-benar mencerminkan nilai intrinsik, atau sekadar mengambil kira momentum pasaran semasa.
Cadangan ini turut menarik perhatian ahli politik yang menggesa agar institusi pelaburan berkaitan kerajaan meneliti semula tawaran tersebut dengan berhati-hati. Namun isu yang lebih besar melangkaui politik. Ini adalah soal tadbir urus pelaburan awam, perlindungan ekuiti strategik dan tanggungjawab fidusiari terhadap pencarum. Bagi pelabur institusi jangka panjang seperti KWSP dan KWAP, keputusan ini bukan sekadar menerima premium tawaran, tetapi menentukan sama ada kedudukan strategik yang dibina selama puluhan tahun wajar dikurangkan secara drastik.
Walaupun penyokong transaksi menekankan faktor skala, kepelbagaian dan potensi sinergi, penyusutan daripada 33.1 peratus kepada 6.8 peratus mencerminkan perubahan struktur yang ketara dalam pemilikan Bumiputera sektor infrastruktur. Persoalan asas yang perlu dijawab ialah sama ada manfaat yang dijanjikan benar-benar memadai untuk mengimbangi pencairan besar tersebut, atau adakah ia sekadar penstrukturan semula yang memindahkan kuasa pemilikan tanpa jaminan pulangan setimpal.
Penggabungan ini, jika diluluskan, bukan sahaja akan mengubah komposisi ekuiti, malah berpotensi mengubah imbangan pengaruh dalam salah satu sektor paling strategik negara. Dalam konteks itu, ia wajar dinilai dengan teliti, tanpa terpesona dengan angka RM11 bilion semata-mata.
